MAKALELER

Hipnoterapi hakkında daha fazla bilgi edinebileceğiniz uzman makaleleri.

Algı Nedir?

Algı, psikoloji ile zihin ve zekânın işleyişini ele alan bilişsel bilimlerde duyusal bilgilerin alınması, yorumlanması, seçilmesi ve düzenlenmesi anlamında kullanılan bir kelimedir. Kısacası duyusal organlar tarafından alınan bilgilerin yakalanmasını sağlayan, bilgileri işleyen ve anlamlı hale gelmelerini sağlayan yetenektir.

Algı, ‘duyum’ terimiyle karıştırılan bir terim olarak gösterilebilir. İki terimin birbirinden farkı ise algı ve duyum arasında yorumlama farkı bulunmasıdır. Yani duruma anlam yüklenmesi, algının oluşmasını sağlar. Örneğin kapı zilinin çalması bir uyarandır. Uyaran duyu organını (kulaklar)etkilediğinde uyarım meydana gelir. Duyu organı bu uyaranı aldığında duyum meydana gelir. Bunun kapı zilinin sesi olduğunun fark edilmesi ise algı olarak adlandırılan durumun meydana gelmesi demektir. Algının ortaya çıkmasını sağlayan, ses, ışık, koku ya da basınç olabilen uyarımları alarak sinirler aracılığıyla beyne ulaştıran duyu organlarının meydana getirdiği ‘duyum’dur.

Algının Aşamaları

Algı, duyu organlarının fiziksel olarak uyarılmaları sonucunda sinir sisteminde meydana gelen sinyallerin yorumlanması olarak da tarif edilebilir. Örneğin görme ya da görsel algı, gözün retinasına düşen ve görülebilir spektrum dâhilinde ‘görmeyi’ sağlayan, algılayabilmeyi sağlayan yetenek olarak tarif edilebilir. Fakat bu fiziksel uyarı ‘algı’ terimini tarif etmek için yeterli değildir.

Algılanan görüntülerin tamamı (alınan bilgi miktarı) işleme kapasitemizin üzerine çıkar. Dolayısıyla dikkat, tecrübe ve ihtiyaçlar doğrultusunda yapılan seçimler, yapılan seçimler sonucunda öne çıkan uyaranların gruplanması (organizasyon) ve seçilip düzenlenen uyaranların yorumlanması ve anlam kazandırılması, algı sürecinin tamamlanmasını sağlayan aşamalardır.

Kısacası algı, fiziksel uyaranlar aracılığıyla duru organlarına yansıyan ve beyne iletilen bilginin seçilmesini, düzenlenmesini ve yorumlanmasını kapsayan bir süreçtir. Bu aşamalar şu şekilde verilebilir:

  • Seçim: Günlük olarak alınan bilginin dikkat, tecrübe, ihtiyaçlar ve tercihler aracılığıyla seçildiği, filtrelendiği süreç.
  • Organizasyon: Yapılan seçim sonrasında toplanan uyarıcıların belli kriterlere göre düzenlendiği süreç.
  • Yorumlama: Seçilen ve düzenlenen uyaranların yorumlandığı, anlam kazandırıldığı süreç. Yorumlama tecrübeler ve beklentiler ışığında tamamlanan bir aşama olarak gösterilebilir.

Algıda Seçim

Duyu organlarına çok fazla sayıda uyaran gelir ama bunların hepsi algılanmaz. Örneğin kişinin sürekli bulunduğu ve uyarıcıları daha önce de aldığı algı alanları, işlenecek bilgilerin/seçimlerin daha büyük bir kısmını oluşturur. Dikkat, tecrübe, ihtiyaçlar ve tercihler sayesinde yapılan seçimler, algının daha sonraki aşamalarına aktarılacak olan bilgilerin ortaya çıkmasını sağlar.

Algıda Organizasyon

Uyarıcılar bedene tek tek gelse de, uyarıcılar büyün olarak algılanır. Aşağıdaki etkenler uyarıcıların anlamlı bütünler haline getirilmesine yardımcı olan etkenlerdir:

  • Benzerlik: Birbirlerine benzeyen nesneler bütün halinde algılanır. (Örneğin) Basketbol takımının oyuncuları bir grup olarak algılanır.
  • Devamlılık: Birbirini takip edecek şekilde özellikleri bulunan uyarıcılar bir bütün olarak algılanır.
  • Gruplama: Farklı ipuçları sayesinde bazı benzerlikleri sayesinde gruplanan uyarıcılar daha kolay biçimde algılanır.
  • Yakınlık: Birbirlerine yakın zamanlarda ve yerlerde alınan uyarıcılar bütün olarak algılanır.
  • Simetri: Simetrik uyarıcılar, dağınık duran uyarıcılara göre daha farklı biçimde algılanır.
  • Zıtlık: Nesneler arasındaki zıtlık daha kolay algılanmalarını sağlar. Şişman adam-zayıf adam arasındaki zıtlık, söz konusu olan uyaranların daha kolay algılanmasını sağlar.
  • Tamamlama: Uyarıcılar arasında bulunan boşluklar, eksiklikler tamamlanır ve bu şekilde algılanır, anlam kazandırılır.

Algıda Yorumlama

Uyaranlara anlam kazandırılan, algı sürecinin tamamlanmasını sağlayan yorumlama, algılama fonksiyonunun en dikkat çekici bölümlerinden birisidir. Seçim ve yorumlama aşamalarında da ihtiyaçlar, tercihler ve tecrübe öne çıkar ama yorumlama sürecinde uyarana anlam kazandırılması, söz konusu uyaranın tamamen farklı bir hale gelmesine neden olabilir.

Örnek vermek gerekirse, otomobilin motorundan çıkan yüksek bir sesin (uyaranın) seçilme ve yorumlanma sürecinde çok fazla değişikliğe uğramayacağı söylenebilir. Ama bu uyaranın önceki tecrübelere dayanarak ‘silah sesi’ şeklinde yorumlanması, otomobil motorundan çıkan bir ses olarak algılanması haline göre çok daha farklı tepkilerin ortaya konmasına neden olabilir.

 

Psikosomatik Nedir?

Psikosomatik, psikolojik kökenleri olan fiziksel hastalıklara verilen isimdir. Yunanca ‘ruh’ anlamına gelen ‘psyche’ …

Parapsikoloji Nedir?

Parapsikoloji, duyu organlarını kullanmadan gerçekleştirilen olayların ve paranormal (normal-dışı) olayların deneysel …

Bilinç Nedir?

Bilinç, basit bir şekilde tanımlanırsa farkındalık ya da bireyin kendi varlığının farkında olmasını sağlayan …