Bir Deneyim Olarak Hipnoz
Her insanın hipnoz deneyimi farklılıklar gösterir. Ancak
her hipnoz deneyiminin ortak yönleri de olabilir. Şimdi bu
ortak olabilen yönlere göz atacağız.
Hipnozda Gevşeme
-Hipnozda en kolay elde edilen ve en sık gözlemlenen şey
hastadaki huzur, sakinlik ve gevşemedir. Hipnozu yaşayan
insanlar daha önce hiç bu kadar gevşemediklerini ifade
ederler.
Hipnoz tüm vücutta ve ruhta
hissedilen derin bir gevşemedir. Hipnoz, bilimin bulduğu
nonfarmakolojik en etkili ajandır.
Düşünce Sürecinde Meydana Gelen Değişiklikler.
Hipnozda düşünce süreci yavaşlar ve düşünce derinleşir.
Dikkat ve konsantrasyon hipnoz esnasında yoğundur. Belki de
bundan dolayı bazı insanlar etrafta meydana gelen
değişikliklere fazla aldırmazlar.
Duygusal Değişiklikler
Hipnozla insanların duygu durumunda değişiklikler meydana
getirmek mümkündür. Öyle ki insanların bazen seans boyunca
tek bir duyguyu yaşaması ve hissetmesi sağlanabilir.
Örnek:
Morali bozulmuş birisine seans boyunca iyimserlik
duygusunu yaşaması telkin edilebilir. Bazı hastalar bunu
rahatlıkla yerine getirebilirken bazılarına da yaşadıkları
mutlu olaylar hatırlatarak hipnotist yardım edebilir.
Hipnozda telkin edilen ve
yaşatılan duygusal değişiklikler, hipnozdan sonrada devam
etme eğilimindedirler.
Değiştirilmiş Farkındalık
(Modified Awarenes)
Burada önemli olan nokta farkındalığın bir şekilde
değiştirilmiş olmasıdır.
Hipnozda farkındalık bir
şeye
-Odaklanabilir,
-Dağılabilir,
-İçe yönelmiş,(psikolojik sorunlarla çalışırken genellikle
içe yönelir)
-Dışa yönelmiş,
-Bölünmüş olabilir.
Tüm bunlar hipnozda beyin
çorba gibi oluyor şeklinde anlaşılmamalı. Hipnoz
Farkındalıktır (Dr.Ali Özden Öztürk)
Örnek:
Hastanın "Sizi dinliyordum ama bir parçam başka bir
yerlerdeydi" şeklindeki sözleri farkındalığın bölünmesini
örnek olarak verilebilir.
Psikomotor Değişiklikler
Vücut hareketlerinde azalma ve yavaşlama gözlenebilir.
Hareket etme isteğinde azalma (adeta tembellik)
gözlenebilir.
Ağırlık, Hafiflik ve
Uyuşukluk
Vücuda yayılmış rahatlık
veren ağırlık uyuşukluk ve hafiflik hissedilebilir.
Örnek : Bir danışanım ağırlık hissini "Kendimi
ameliyattan çıkmış gibi hissediyorum." şeklindeki sözleri
ile ifade etmişti. Bir çok hasta kolunuzu kaldırır mısınız
dediğimde kollarını kaldıramayacak kadar ağır hissederler
veya çok yavaş kaldırabilirler.
Hipnozda Fiziksel Bazı Değişiklikler
-Nabız atışında azalma,
-Reflekslerde değişme,
-Yüz ifadesinde değişiklik,
-Nefeslerin yavaşlaması
düzenlenmesi ve derinleşmesi,
-Gözlerin REM’deki gibi
hareketlenmesi veya geriye doğru yaslanması.
-Telkine bağlı olarak vücut
ısısı arttırılabilir veya azaltılabilir. Telkin olmadığı
durumlarda vücut ısısının genellikle seansın başlarında
azaldığını sonlarında ise arttığını gözlemledim.
-Kan basıncının düşmesi,
-Kalp ritminin yavaşlaması ve
düzenli olması,
-Oksijen tüketimi artması,
-Kas gevşekliğinin artması,
Tüm yukarıdaki değişiklikleri
atonom sinir sistemi gerçekleştirir. Otonom sinir sistemi
bilinçli kontrolümüzde olmayan kalp atışı nefes alışı gibi
faaliyetleri düzenler.
Hipnozda Beş Duyu
Hipnozda 5 duyu daha hassas çalışır. Ancak bazıları
hipnotistin sesini çok daha uzaktan geliyormuş gibi
algılamaya başlayabilirler.
Bazı insanlar kendilerini
serin hissederler. Bazılarında karıncalanma görülür.
Örnekler:
1.Seans esnasında vakit
bulduğum bir an bilgisayarda bir iki sayfa açmıştım.
Bilgisayarın faresinin çıkardığı tık sesinin rahatsız
ettiğini danışanım söylemişti.
2.Dokunma duyusu da
hassaslaştığı için bu durum kaşınma olarak meydana
çıkabilir.
3.Seans esnasında esnediğimi bir danışanım fark etmişti
İşitme duyusunun hassas çalışması nedeniyle her ne kadar
çaktırmamaya çalışarak esnemişsem de yakalanmıştık:))
İmajinasyon Güçünde Artma
Hipnozda insanın imajlar yaratma, yoğunlaştırma
ve sürdürme gücü artar (Hammond 1990).
Hatta imajlar hallüsinasyonlar kadar canlı olabilir.
Hipnoz esnasında gözleri
açtırılan birisine seans odasında olduğu telkin edilen ancak
gerçekte orada olmayan birisi algılatılabilir (pozitif
hallüsünasyon). Tam tersine hipnoz esnasında gerçekte orada
olmayan bir nesneyi görmesi sağlanabilir (negatif
hallisünasyon).
Araştırmalar imajinasyonun
çok önemli bir terapi aracı olabileceğini göstermektedir
(Porter &Sheikh,1978).
İmajlar hipnoterapide;
1.Hastaların kendilerini
tasvirlendirmelerinde
(semboller yardımıyla),
2.Yaratıcı güçlerinin
terapide kullanılmasında,
3.Kişisel gelişim ve problem
çözmede kullanılabilirler.
Manda yuva yapmış söğüt dalına isimli türkümüz hayal
gücümüzün şiddetini gösterir (Bakınız Resim 1).
Hafıza Süreçlerindeki Değişiklikler
Sinir sistemi her şeyi kaydedebilir. Bundan dolayı çok
uzak olan çocukluk yıllarına ait anılarımız hipnozda net bir
şekilde canlandırılabilir. Hipnozda bu şekilde hafıza
gücünün artması hipermnezi (hypermnesia) olarak
adlandırılır. Ancak Hipnoz ile unutulmuş her şeyin
hatırlanması da mümkün olmayabilir. Sayın Doç.Dr.Timuçin
Oral'ın dediği gibi hipnoz insanı geçmişe ışınlamaz.
İradi Olmayan Deneyimler Yaşanabilir
(Avolitional Experiences)
İradi olmayan deneyimler
fiziksel ve zihinsel deneyimler olarak ikiye ayrılır.
-Fiziksel olan deneyimlere ;
Örnek:Bir danışanım
hipnoz esnasında vücudunu iki kat halinde algıladığını
söylemişti.
Bu bağlamda fiziksel
değişikliklere vücut imajında meydana gelen değişiklikler de
diyebiliriz ve örneklerimizi arttırabiliriz.
-"Vücudumun genişlediğini
hissediyorum" diyebilirler.
-Vücutlarının küçüldüğünü söyleyebilirler.
Zihinsel iradi olmayan
deneyimlere örnek olarak danışanlarımın ifadeleri:
-Bulutların üzerinde uzanıyordum.
-Her renkten ışıklar görüyordum.
-Okyanusun üzerinde uzanıyordum.
-Çok özlediğim babamı birden bire karşımda gördüm.
Bu tür zihinsel ve fiziksel iradi olmayan deneyimler telkine
bağlı olmadan kendiliğinden de ortaya çıkabilir.
Bu tür deneyimler tesadüfe
bağlı değildir anlamlı olabilirler.
Örnek: Ellerinin fiziksel olarak uzadığını hisseden ve
algılayan danışan bazı şeyleri kontrol etmek istediğini
sembolik olarak vurguluyor olabilir.
Zaman Algısında Değişiklikler (Time Distortion)
Hipnoz bittikten sonra
hastalardan ilk istediğim şey saatin kaç olduğunu saate
bakmadan tahmin etmeleridir. Kolay kolay doğru tahminde
bulunamazlar. Çünkü zaman algısı hipnozda dış olaylarla
değil de içsel yaşantılara kıyaslanarak meydana getirilir.
Zaman algısı içsel yaşantıların hızını kazanır. İçsel
yaşantılar yavaş olduğu için hipnozdaki kişiye hipnozda
kaldığı süre çok az gelir.
Hipnozda Konuşma
Konuşma yavaş, monoton ve duraklamalı olabilir.
Hipnozda Literalite
Hipnozdaki insanlar
telkinleri uygularken hipnotistin kullandığı kelimelere
harfi harfine uyarak telkinleri yerine getirme
eğilimindedirler.
Örnek 1:
Önemli işlerimden dolayı
sabah erken kalkmam gerektiğinde benim için kendi kendime
hipnoz yapmaktan başka çare yoktur. Çünkü benim uykum
ağırdır ve bundan dolayı % 95 alarmın sesini duymam bile.
Böyle durumlarda içsel alarmımı hipnozla kurar ve yatarım.
Bir gece kendi kendime erken uyanacaksın
telkinlerinde bulundum ve uyudum. Ancak sabah uyandığımda
yataktan bir türlü kalkamıyordum. Zihnim kesinlikle
uyanmıştı hatta eşimle ara sıra konuşuyordum, ancak vücudum
külçe gibiydi. Sonuçta uyanmama rağmen bir türlü yataktan
kalkamamıştım. Tabi bir türlü kalkamamamın nedenini biraz
düşününce buldum: Akşam kendi kendime yaptığım hipnozda
kendime verdiğim telkin erken uyanacaksın
şeklindeydi. Uyanmakla yataktan kalkmak ayrı ayrı şeylerdir.
Gerçektende telkinlerimin etkisiyle erken uyanmıştım, ancak
yataktan ne yapsam da canım kalkmak istemedi. Sonraki gün
kendime hipnoz uygulayarak yarın saat 7 de yataktan
fırlayacaksın diye telkin verdim. Ve sabah yataktan o kadar
hızlı fırlamıştım ki eşim " ne oldu eve hırsız mı girdi"
dedi.
Örnek 2: Uyku
sorunları yüzünden bütün gece boyunca yatakta kalması telkin
edilen bir insan tuvalet ihtiyacı için dahi yataktan
çıkmamıştır. Çünkü kendisine "GECE BOYUNCA YATAKTA KAL
DENİLMİŞTİR".
Sonuçlar
Tüm bu hipnoz belirtilerini şu amaçlar için kullanabiliriz.
-Hasta ile uyum ve
işbirliğini geliştirmek,
-Hastanın gizli yeteneklerini
tedavide kullanarak onu etkilemek ve olumlu uyumlu
davranışların ortaya çıkarmak.
-Hipnozun doğasında bulunan
tüm anlattığım fenomenler hipnotist tarafından telkinle ne
kadar yoğunlaştırılırsa hipnoz o kadar derinleştirilmiş
olur.
Hipnoz esnasında gözlemlediğimiz değişiklikler hipnozun
bir bilinç kaybı olduğunu düşündürebilir. Hastaların
bilinçlerini kaybetmeden yukarıda bahsettiğim deneyimleri
yaşamaları, hipnozdan hoş bir şaşkınlık içinde çıkmalarına
neden olabilir.
-Aynı kişinin farklı
seansları hipnoz konusundaki bir çok deneyimlerini
değiştirebilir. Çünkü hipnozda sistematik değişiklikler
meydana gelmez.
>>>
ANA SAYFA
©Copyright 2001, 2004 Psk.Tuncay Özer. Tüm hakları saklıdır.
Kaynak göstermek ve link koymak şartı ile
sadece internet ortamında kullanmak için izin almadan alıntı
yapabilirsiniz. Diğer türlü alıntılar için kanun gereği
izin alınması gerekmektedir.
